ISTORIJSKI ARHIV POŽAREVAC ...

 

 

 

 

ISSN (Online) 2812-9636

INSTITUCIJA:
ISTORIJSKI ARHIV POŽAREVAC

GLAVNI I ODGOVORNI UREDNIK:
Dr Jasmina Nikolić, direktorka Istorijskog arhiva Požarevac

AUTOR I UREDNIK PORTALA:
Dr Jasmina Nikolić

TEHNIČKI UREDNIK:
Aleksandra Bogdanović

 

AUTORI:
Dr Jasmina Nikolić
Dr Dragana Miloradović
Dr Marijana Mraović
Dr Miroljub Manojlović
dr Nevenka Knežević Lukić
Maja Dimić, msr.
Nataša Milošević Dulić
Mirjana Stepanović
Slobodanka Cvetković
Pavle R. Srdić
Dubravka Marković

POČETAK
1.10.2021.

STATUS:
U toku
___________________________

KONTAKT PODACI:
ISTORIJSKI ARHIV POŽAREVAC
DR VOJE DULIĆA 10
12000 POŽAREVAC
REPUBLIKA SRBIJA
www.arhivpozarevac.org.rs
info@arhivpozarevac.org.rs
+381.12.523.082

 

 

ARHIVALIJA MESECA – JUL 2026.

 

  

 

TRAGOM VESTI: STO GODINA OD ODLUKE O IZGRADNjI SPOMEN-KOSTURNICE NA SRPSKOM VOJNIČKOM GROBLjU ZEJTINLIK U SOLUNU

"Spomen-kapela sa kosturnicom u Zejtinliku – Ministarstvo Vera odlučilo je da se idućeg meseca pristupi radovima na podizanju spomen-kapele sa kosturnicom na našem ratničkom groblju u Zejtinliku kod Soluna. Skice za podizanje te spomen kapele biće za koji dan gotove." ("Građanin", br.58 od 25. jula 1926.)

Kompleks vojničkog groblja podignut je na mestu gde se 1916. godine nalazila Glavna vojna poljska bolnica srpske vojske. U njenoj neposrednoj blizini sahranjivani su preminuli vojnici, a vremenom je groblje srpskih vojnika preraslo u današnji kompleks Zejtinlik gde su, uz srpske žrtve, sahranjeni  francuski, italijanski, engleski i ruski ratnici poginuli na Solunskom frontu.

Gola ledina u blizini Soluna, nekada je bila pijaca za prodaju ulja, zejtina, a svoje davnašnje ime Zejtinlik, zadržala je iz vremena Otomanske imperije. Godine 1916. postala je mesto za Glavnu vojnu poljsku bolnicu Srpske vojske, a potom i zajedničko ratničko groblje.

Deset godina kasnije, 1926. godine, odlučeno je da se sa širokog područja Solunskog fronta, ekshumiraju posmrtni ostaci izginulih ratnika i prenesu na prostor budućeg ratničkog groblja. Za prostorno i idejno rešenje raspisan je konkurs, a delo arhitekte Aleksandra Vasića, koje je prihvaćeno na konkursu, razradio je Nikolaj Krasnov.

Simbolično, sav materijal neophodan za izgradnju ratničkog znamenja, donet je iz Srbije. Uz tesani kamen pripremljen za gradnju mauzoleja, kapele, kosturnice i mermerne krstove, doneta je i specijalna staklena urna sa zemljom uzetom kraj spomenika Neznanog junaka na Avali, a kao večna straža posađeni su čempresi doneti sa Hilandara.

Obiman projekat ekshumacije ratnika i prenos posmrtnih ostataka u izgrađenu kosturnicu i grobove, završen je posle deset godina, da bi na Dan primirja, 11. novembra 1936. mauzolej sa kapelom i kosturnicom bio svečano osvećen.

Krenuvši tragom vesti objavljenoj pre čitav vek u "Građaninu", 25. jula 1926. godine, o odluci Ministarstva Vera da se pristupi radovima na podizanju spomen-kapele sa kosturnicom na ratničkom groblju u Zejtinliku kraj Soluna, želeli smo da odamo poštu senima srpskih ratnika iz Prvog svetskog rata.

Fotografija: Srpsko ratničko groblje Zejtinlik u Solunu
Istorijski arhiv Požarevac, Zbirka Varia, 1791- , sign. 481.

Odabrala: dr Dragana Miloradović, arhivski savetnik